{"id":77,"date":"2013-03-11T10:38:00","date_gmt":"2013-03-11T10:38:00","guid":{"rendered":"http:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/2013\/03\/11\/piesni-tradycyjne\/"},"modified":"2022-11-08T14:11:11","modified_gmt":"2022-11-08T14:11:11","slug":"piesni-tradycyjne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/2013\/03\/11\/piesni-tradycyjne\/","title":{"rendered":"Pie\u015bni tradycyjne"},"content":{"rendered":"
Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w sceptycznie podchodz\u0119 do wykonywania muzyki liturgicznej w ko\u015bcio\u0142ach. Czasem powodem owego sceptycyzmu staj\u0105 si\u0119 organi\u015bci, kt\u00f3rym niebawem po\u015bwi\u0119c\u0119 osobny temat. Cz\u0119sto jednak moje uszy wi\u0119dn\u0105 z powodu samego \u015bpiewu w \u015bwi\u0105tyniach, kt\u00f3ry – jak zapewne Pa\u0144stwo sami przyznacie – nie jest ani rytmiczny (ci\u0105gnie si\u0119 jak guma do \u017cucia), ani r\u00f3wny w zakresie dynamiki (zawsze kto\u015b si\u0119 wybija i zazwyczaj nie jest to diwa operowa), ani melodyjny (zreszt\u0105 dziwnym trafem fa\u0142sze zawsze s\u0142ycha\u0107 najg\u0142o\u015bniej). Mimo tych wszystkich uwag i – bez cienia przesady – cierpie\u0144, kt\u00f3re czasem prze\u017cywam w czasie liturgii, z wielkim szacunkiem odnosz\u0119 si\u0119 do pie\u015bni tradycyjnych czy – jak kto woli – ludowych. Charakteryzuj\u0105ce si\u0119 w znacznej wi\u0119kszo\u015bci prostot\u0105 harmonii i jeszcze wi\u0119ksz\u0105 prostot\u0105 tekstu o dziwo cz\u0119sto nie s\u0105 wcale pozbawione teologicznej g\u0142\u0119bi i emocjonalnego przekazu tre\u015bci katolickiej wiary. Naturalnie trzeba do tradycyjnych pie\u015bni podchodzi\u0107 z du\u017c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 ich niejednolito\u015bci – wszak s\u0105 one najcz\u0119\u015bciej produktem pobo\u017cno\u015bci ludowej, wi\u0119c zjawiaj\u0105 si\u0119 nagle w tek\u015bcie takie pere\u0142ki, jak np.:<\/div>\n
Zas\u0142u\u017cyli\u015bmy, to prawda, przez z\u0142o\u015bci,<\/i><\/div>\n
By nas B\u00f3g kara\u0142 r\u00f3zg\u0105 surowo\u015bci;<\/i><\/div>\n
Lecz kiedy Ojciec rozgniewany siecze,<\/i><\/div>\n
Szcz\u0119\u015bliwy, kto si\u0119 do Matki uciecze.<\/i><\/div>\n
Jest to zwrotka, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna (a nawet trzeba) spokojnie opu\u015bci\u0107. I na szcz\u0119\u015bcie tak si\u0119 dzieje, bo ju\u017c dawno  tego fragmentu nie s\u0142ysza\u0142em. Albo to:<\/div>\n
B\u0105d\u017a\u017ce pozdrowiony, Baranku Bo\u017cy;<\/i><\/div>\n
Zbaw nas, gdy miecz Pa\u0144ski na z\u0142ych si\u0119 sro\u017cy!<\/i><\/div>\n
Fragment co najmniej dyskusyjny. Ale pozosta\u0142y tekst w porz\u0105dku. W nowych wydaniach \u015bpiewnik\u00f3w ko\u015bcielnych cz\u0119sto niepoprawne teologicznie tre\u015bci s\u0105 ju\u017c zrewidowane i wyci\u0119te. Czuwa nad tym sztab teolog\u00f3w wy\u0142apuj\u0105cy wszelkie niuanse. Gorzej niestety z niepoprawno\u015bci\u0105 stylistyczn\u0105 albo logiczn\u0105. Ostatnio pracujemy z zespo\u0142em nad aran\u017cacjami tradycyjnych pie\u015bni wielkopostnych. Jest to szansa odkrycia ich pi\u0119kna i g\u0142\u0119bi, ale te\u017c okazja do wykrycia w nich b\u0142\u0119d\u00f3w i niejasno\u015bci. Przy pracy nad utworem Dobranoc, G\u0142owo \u015bwi\u0119ta<\/i> zwr\u00f3ci\u0142em wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na tekst tej pie\u015bni:<\/div>\n
Dobranoc, G\u0142owo \u015bwi\u0119ta Jezusa mojego,<\/i><\/div>\n
Kt\u00f3ra\u015b by\u0142a zraniona do m\u00f3zgu samego.<\/i><\/div>\n
Hmm… zwrotka nieco naturalistyczna, ale jak najbardziej mo\u017ce by\u0107, bo pobudza wyobra\u017ani\u0119. Dalej refren:<\/div>\n
Dobranoc, kwiecie r\u00f3\u017cany,<\/i><\/div>\n
Dobranoc, Jezu kochany, <\/i><\/div>\n
Dobranoc.<\/i><\/div>\n
Wszystko wydaje si\u0119 w porz\u0105dku, gdy nagle:<\/div>\n
Dobranoc, \u015bliczna lilija,<\/i><\/div>\n
Jezus, J\u00f3zef i Maryja,<\/i><\/div>\n
Dobranoc.<\/i><\/div>\n
Dla mnie to jest jaka\u015b pomy\u0142ka. Zreszt\u0105, szczerze powiedziawszy, te wersy wygl\u0105daj\u0105 mi na co\u015b w rodzaju p\u00f3\u017aniejszego dopowiedzenia wiejskiego nieuka. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zwrotki, w kt\u00f3rym autor por\u00f3wnuje Jezusa do r\u00f3\u017canego kwiatu. Metafora jak najbardziej celna i obrazowa. W drugiej cz\u0119\u015bci natomiast mamy por\u00f3wnanie do \u015blicznej lilii, kt\u00f3re jeszcze od biedy mo\u017cna prze\u0142kn\u0105\u0107, ale sk\u0105d nagle Jezus, J\u00f3zef i Maryja<\/i>? Rozumiem, \u017ce Jezus wisi na krzy\u017cu, Maryja stoi pod krzy\u017cem, ale J\u00f3zef? Sk\u0105d si\u0119 tam wzi\u0105\u0142? Chyba \u017ce chodzi o J\u00f3zefa z Arymatei, kt\u00f3ry prosi\u0142 Pi\u0142ata o zabranie cia\u0142a Jezusa. I co ma do tego \u015bliczna lilija<\/i>? Dla mnie to si\u0119 nie trzyma kupy i drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 refrenu uznaj\u0119 za kompletnie bez sensu. Niestety nie mam mo\u017cliwo\u015bci sprawdzi\u0107, czy te nieszcz\u0119sne wersy znajduj\u0105 si\u0119 w najstarszej zachowanej wersji pie\u015bni (kt\u00f3ra pochodzi z XVIII wieku), ale nawet je\u015bli tak, to z czystym sumieniem, w imi\u0119 logiki i sp\u00f3jno\u015bci tre\u015bciowej, wycinam drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 refrenu i \u015bpiewam dwa razy pierwsz\u0105. Tak jest \u0142adnie.<\/div>\n
Zach\u0119cam do odkrywania pi\u0119kna tradycyjnych ludowych pie\u015bni. One zupe\u0142nie inaczej brzmi\u0105, gdy si\u0119 je za\u015bpiewa np. w domu, przy akompaniamencie fortepianu czy gitary. Kiedy nie s\u0142yszy si\u0119 wszechobecnego buczenia piszcza\u0142ek organowych i pobo\u017cnych pa\u0144 w \u0142awkach. <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w sceptycznie podchodz\u0119 do wykonywania muzyki liturgicznej w ko\u015bcio\u0142ach. Czasem powodem owego sceptycyzmu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,3,4,8],"tags":[],"class_list":["post-77","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog","category-muzyka","category-mysli","category-obserwacje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":371,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77\/revisions\/371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/michalbaranski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}